Referentie 25 januari 2022

Knappe koppen

In de opleidingswerkplaats van de Ford-fabriek in het Duitse Saarlouis zorgt het lichtmanagement voor optimale arbeidsomstandigheden en een hogere energie-efficiëntie. De hiervoor benodigde componenten werden door WAGO geleverd. Opmerkelijk feit: bij de planning en de realisatie waren de leerlingen van de opleidingswerkplaats zelf betrokken.

Lage kosten en een hoge productiviteit zijn doelstellingen die elk bedrijf wil behalen. Licht speelt hierbij een belangrijke rol. De Deutsche Energie-Agentur (dena), het Duitse competentiecentrum voor energie-efficiëntie, duurzame energie en intelligente energiesystemen, schat dat een op de behoefte afgestemde verlichtingsregeling een energiebesparing van tot wel 75 procent op kan leveren – en tegelijkertijd meer comfort kan bieden. Als de verlichting met een lichtmanagement is verbonden, wordt niet alleen minder stroom verbruikt. Een behoeftegerichte verlichting heeft ook een positieve invloed op het welzijn en de productiviteit van de medewerkers. De goede zichtverhoudingen zijn niet het enige voordeel. Daglicht heeft grote invloed op de biologische klok. Hoe hoger het aandeel aan daglicht, hoe fitter en vitaler de medewerkers. Intelligente verlichtingsoplossingen kunnen hieraan een essentiële bijdrage leveren. Vermoeidheid kan hierdoor voorkomen en prestaties verbeterd worden.

Van zulke optimale lichtomstandigheden profiteren sinds mei 2017 de toekomstige elektrotechnici voor bedrijfstechniek bij Ford in het Duitse Saarlouis. Bijzonder detail: leerlingen in het derde en vierde opleidingsjaar waren betrokken bij de planning en de realisatie van het lichtmanagement voor hun opleidingsruimten.

De benodigde knowhow verwierven de leerlingen in een workshop van WAGO. "De ontwikkeling van het lichtmanagement houdt direct verband met het dagelijkse werk. Automatiseringsoplossingen behoren tot de belangrijkste taakgebieden in de latere beroepspraktijk van de leerlingen", licht Markus Theobald, opleider elektrotechniek, toe. "Bij dit project leren ze niet alleen de techniek kennen. De leerlingen leren ook hoe belangrijk het voor een goede planning is om de wensen en de behoeften van de gebruiker te kennen."

Behoeftegericht lichtmanagement – zo ondersteunt WAGO u:

Automatische aanpassing van de helderheid aan de natuurlijke lichtomstandigheden.
Eenvoudige configuratie met behulp van de webinterface via een browser.
Draadloze aansluiting van schakelaars en sensoren via EnOcean.

{"container":false,"catalogVersion":"nl-wagoContentCatalog/Online","lastExportedVersion":1,"type":"Quote Component","dynamicVisibility":true,"cloneable":true,"uuid":"eyJpdGVtSWQiOiJjb21wXzAwMDA0QjNVIiwiY2F0YWxvZ0lkIjoibmwtd2Fnb0NvbnRlbnRDYXRhbG9nIiwiY2F0YWxvZ1ZlcnNpb24iOiJPbmxpbmUifQ==","ignoreOnTransfer":false,"uid":"comp_00004B3U","quote":"Automatiseringsoplossingen behoren tot de belangrijkste taakgebieden in de latere beroepspraktijk van de leerlingen.","modifiedtime":"2026-01-14T20:48:29+0000","children":[],"onlyOneRestrictionMustApply":true,"lastLoad":1768423709738,"visible":true,"wagoColumnComponent":[],"imagePosition":"LEFT","availableLanguages":"AVAILABLE","passepartout":true,"restrictions":[],"searchable":true,"lead":"<p>Markus Theobald, opleider elektrotechniek bij Ford Aus- und Weiterbildung e.V.</p>","typeCode":"WagoQuoteTeaserComponent","slots":["eyJpdGVtSWQiOiJjc18wMDAwM1lSOCIsImNhdGFsb2dJZCI6Im5sLXdhZ29Db250ZW50Q2F0YWxvZyIsImNhdGFsb2dWZXJzaW9uIjoiT25saW5lIn0="],"itemtype":"WagoQuoteTeaserComponent","restricted":false,"name":"Zitat 1 Theobald","synchronizationBlocked":false,"containers":[],"creationtime":"2022-03-24T08:49:59+0000","actions":[],"contentVersion":1,"parents":[]}

Systeem voor twee lichtscenario's

De noodzaak om te moderniseren was meer dan duidelijk: de twee opleidingslokalen met een totale oppervlakte van 250 vierkante meter waren voorzien van conventionele verlichtingsarmaturen met net zo conventionele aan-/uitschakelaars. Om voor betere werkomstandigheden en een hogere energie-efficiëntie te zorgen, hebben de leerlingen twee verlichtingszones ontworpen: één zone voor beeldschermwerk en bijeenkomsten in het midden van de twee ruimten en één zone met werkplekken hieromheen. Op de werkplekken is er sprake van een constante verlichtingssterkte van 500 lux, in het centrale bereik van 200 lux.

De basis hiervoor is een lichtmanagement dat de LED-verlichting afstemt op het natuurlijke licht dat door een groot aantal ramen binnenvalt. Het systeem wordt aangestuurd door de controller PFC200 van WAGO. Via een DALI Multi Master-module zijn 48 verlichtingsarmaturen op de controller aangesloten, in elke ruimte elk twaalf LED-plafondarmaturen en twaalf LED-armaturen boven de werkbanken. Een aanwezigheidsmelder met helderheidsmeting bepaalt de intensiteit van het kunstmatige licht en schakelt het systeem na tien minuten zonder bewegingsmelding uit. Een draadloze schakelaar biedt de mogelijkheid om het gehele systeem in en uit te schakelen en de lichtlijnen boven de werkplekken individueel te dimmen. Dat is handig als op de werkplekken andere werkzaamheden dan de montagewerkzaamheden uitgevoerd dienen te worden.

Draadloze oplossing

Op de controller is een draadloze ontvanger aangesloten; het lichtmanagement combineert het communicatieprotocol DALI met EnOcean-technologie. Als draadloze oplossing biedt EnOcean het voordeel dat schakelaars en sensoren zonder kabels geïnstalleerd kunnen worden. Hierdoor is de standaard bijzonder geschikt voor de toepassing in reeds aanwezige gebouwen. Er hoeven immers geen kabels geïnstalleerd te worden die in grote gebouwen meerdere kilometers lang kunnen zijn. De draadloze communicatie zorgt eveneens voor een flexibele installatie. Dit is bijzonder belangrijk voor een optimale positionering van de sensoren, opdat de omgevingstemperatuur nauwkeurig gemeten kan worden.

Niet alleen de componenten communiceren draadloos met elkaar, ook voor de stroomvoorziening hebben de draadloze EnOcean-modules geen kabels nodig. Binnen een duizendste van een seconde activeert EnOcean een signaal, voert dit uit en sluit het af. De enegiebehoefte is hierdoor minimaal en de sensoren en de schakelaars kunnen gebruik maken van het zogenoemde "Daylight Harvesting": met zeer kleine zonnecellen op het oppervlak voorzien ze zichzelf van stroom. Kleine hoeveelheden daglicht zijn hiervoor voldoende. Door de afwezigheid van batterijen is de bedrijfszekerheid hoog en de onderhoudstijd laag.

{"container":false,"catalogVersion":"nl-wagoContentCatalog/Online","lastExportedVersion":1,"type":"Quote Component","dynamicVisibility":true,"cloneable":true,"uuid":"eyJpdGVtSWQiOiJjb21wXzAwMDA0QjNYIiwiY2F0YWxvZ0lkIjoibmwtd2Fnb0NvbnRlbnRDYXRhbG9nIiwiY2F0YWxvZ1ZlcnNpb24iOiJPbmxpbmUifQ==","ignoreOnTransfer":false,"uid":"comp_00004B3X","quote":"De leerlingen leren ook hoe belangrijk het voor een goede planning is om de wensen en de behoeften van de gebruiker te kennen.","modifiedtime":"2026-01-14T20:48:29+0000","children":[],"onlyOneRestrictionMustApply":true,"lastLoad":1768423709956,"visible":true,"wagoColumnComponent":[],"imagePosition":"LEFT","availableLanguages":"AVAILABLE","passepartout":true,"restrictions":[],"searchable":true,"lead":"<p>Markus Theobald, opleider elektrotechniek bij Ford Aus- und Weiterbildung e.V.</p>","typeCode":"WagoQuoteTeaserComponent","slots":["eyJpdGVtSWQiOiJjc18wMDAwM1lSOCIsImNhdGFsb2dJZCI6Im5sLXdhZ29Db250ZW50Q2F0YWxvZyIsImNhdGFsb2dWZXJzaW9uIjoiT25saW5lIn0="],"itemtype":"WagoQuoteTeaserComponent","restricted":false,"name":"Zitat 2 Theobald","synchronizationBlocked":false,"containers":[],"creationtime":"2022-03-24T08:49:59+0000","actions":[],"contentVersion":1,"parents":[]}

Gebruikersvriendelijke bediening

Een ander belangrijk aspect van het lichtmanagement is het eenvoudige gebruik. De configuratie wordt uitgevoerd via een webinterface. In Saarlouis hebben de gebruikers via een normale tablet met standaardbrowser toegang tot de software van de controller. De visualisatie is gebaseerd op HTML5. Een lokale installatie van de software is hierdoor overbodig. Via een gebruikersgeoriënteerde interface kunnen de parameters op de display ingesteld, bewaakt en aangepast worden.

Het lichtmanagement kan door de koppeling van meerdere DALI Multi Master-modules aan de aanwezige controller verder worden uitgebreid. Hierdoor kunnen aangrenzende scholingsruimten en laboratoria in verdere investeringsstappen op het aanwezige systeem aangesloten worden. Bovendien kunnen bijvoorbeeld ook 3-fasen vermogensmeetmodules voor de energiemeting worden aangesloten. In Saarlouis is de nauwkeurige registratie van de energiebehoefte de volgende uitdaging: de leerlingen dienen het systeem in de loop van het jaar dienovereenkomstig uit te breiden. Dan kan de opleidingswerkplaats als showcase worden gebruikt om de mogelijkheden van een intelligent lichtmanagement binnen de hele onderneming te demonstreren.

Tekst: Daniel Kocks | WAGO

Foto: Volker Theissen | Ford Aus- und Weiterbildung e.V.

Productoverzicht

WAGO biedt een omvangrijk assortiment aan producten en oplossingen voor het lichtmanagement. Een kleine selectie met passende artikelen vindt u hier: