Cyberbezpieczeństwo

Jak WAGO stosuje CRA i NIS2 w automatyce przemysłowej?

Cyberbezpieczestwo w przemyśle
  • 16.11.2026
  • Bezpieczny sterownik to dopiero początek. CRA i NIS2 zmieniają podejście do ochrony całych systemów automatyki. Co oznacza to dla producentów, integratorów i użytkowników? Sprawdź, jak IEC 62443 łączy wymagania z praktyką i jak na nowe wyzwania odpowiada WAGO.

    Przez wiele lat świat automatyki przemysłowej funkcjonował według prostych zasad. Sterownik PLC wykonywał swoją pracę, system SCADA dostarczał operatorom informacji o procesie, a sieć przemysłowa miała po prostu działać. Najlepiej przez lata, bez konieczności ingerencji.

    Cyberbezpieczeństwo postrzegano przede wszystkim jako domenę działów IT. Dopóki system produkcyjny był odizolowany od świata zewnętrznego, takie podejście wydawało się wystarczające.
    Dziś rzeczywistość wygląda jednak zupełnie inaczej.

    Sterowniki komunikują się z systemami MES i ERP, dane produkcyjne trafiają do rozwiązań chmurowych, a zdalny dostęp pozwala serwisantom diagnozować instalacje z dowolnego miejsca na świecie. Pojawiają się urządzenia Edge Computing, platformy analityczne i coraz większa wymiana danych pomiędzy systemami OT i IT.

    Z perspektywy efektywności i możliwości zarządzania produkcją to ogromny krok naprzód. Jednocześnie każde nowe połączenie sieciowe, każda usługa i każdy interfejs komunikacyjny stają się potencjalnym punktem wejścia dla cyberzagrożeń.

    Dlatego bezpieczeństwo systemów OT przestaje być dodatkiem do projektu realizowanym na końcu inwestycji. Coraz częściej staje się jednym z jego podstawowych założeń.

    Dwie regulacje, jeden cel

    W dyskusjach o cyberbezpieczeństwie infrastruktury przemysłowej regularnie pojawiają się dwa skróty: NIS2 (Network and Information Systems) oraz CRA (Cyber Resilience Act). Choć oba akty prawne dotyczą cyberbezpieczeństwa, odnoszą się do różnych obszarów i rozwiązują odmienne problemy. Najprościej można powiedzieć, że NIS2 koncentruje się na organizacji, natomiast CRA skupia się na produkcie.

    Co oznacza dyrektywa NIS2?

    Dyrektywa NIS2 nakłada obowiązki na podmioty działające w sektorach uznanych za kluczowe lub ważne dla funkcjonowania gospodarki. W praktyce oznacza to konieczność uwzględnienia systemów automatyki i infrastruktury OT w procesach zarządzania ryzykiem cybernetycznym.

    Przedsiębiorstwa muszą wiedzieć:

    • jakie urządzenia znajdują się w ich infrastrukturze,

    • jakie połączenia komunikacyjne wykorzystują,

    • kto ma do nich dostęp,

    • jak przebiega proces aktualizacji,

    • w jaki sposób reagować na incydenty,

    • jak zapewnić ciągłość działania systemów.

    Z tego powodu określenie „produkt zgodny z NIS2” jest pewnym uproszczeniem. NIS2 nie certyfikuje sterowników PLC, switchy czy paneli operatorskich. Ocenia natomiast sposób, w jaki organizacja zarządza cyberbezpieczeństwem całego środowiska.

    Co obejmuje CRA?

    Cyber Resilience Act podchodzi do zagadnienia od drugiej strony. Koncentruje się na produktach zawierających elementy cyfrowe i określa wymagania, jakie muszą spełniać producenci w zakresie bezpieczeństwa swoich rozwiązań.

    W praktyce oba światy bardzo szybko się spotykają. Nawet najlepiej zabezpieczony sterownik nie zapewni bezpieczeństwa całemu systemowi, jeśli zostanie pozostawiony z domyślnym hasłem, niekontrolowanym dostępem zdalnym lub bez aktualizacji przez wiele lat. Z drugiej strony doskonale przygotowana infrastruktura nie zrekompensuje podatności obecnych w jej komponentach.

    Bezpieczny produkt i bezpieczna organizacja muszą iść w parze.

    Krzysztof Nosal
    Starszy Specjalista ds. Automatyki, WAGO Polska

    Cyber Resilience Act. Bezpieczeństwo od pierwszej linijki kodu

    CRA wprowadza istotną zmianę w podejściu do projektowania produktów cyfrowych. Choć przez lata bezpieczeństwo często traktowano jako dodatkową funkcję dodawaną na końcowym etapie projektu, nowe regulacje wymagają uwzględniania go już od początku procesu projektowego.

    To właśnie idea Security by Design.

    W praktyce oznacza to konieczność projektowania urządzeń, oprogramowania oraz mechanizmów komunikacyjnych w taki sposób, aby wymagania bezpieczeństwa były integralną częścią produktu, a nie późniejszym dodatkiem.

    Równie istotną zasadą jest Security by Default.

    Urządzenie opuszczające fabrykę powinno być skonfigurowane w sposób minimalizujący ryzyko. Domyślne ustawienia nie mogą wymuszać na użytkowniku wykonywania długiej listy działań zabezpieczających, zanim produkt stanie się względnie bezpieczny.

    Dotyczy to między innymi:

    • metod uwierzytelniania,

    • kontroli dostępu,

    • dostępnych usług sieciowych,

    • ustawień fabrycznych,

    • mechanizmów aktualizacji.


    CRA zwraca również szczególną uwagę na zarządzanie podatnościami.

    Wykrycie luki bezpieczeństwa nie może kończyć się na publikacji komunikatu informacyjnego. Producent ma obowiązek monitorować podatności, oceniać ich wpływ na oferowane rozwiązania, przygotowywać działania naprawcze oraz dostarczać aktualizacje przez deklarowany okres wsparcia produktu.

    Dla branży przemysłowej ma to szczególne znaczenie. W przeciwieństwie do urządzeń konsumenckich, komponenty automatyki pracują często przez kilkanaście lat. Podejście „skoro działa, to lepiej niczego nie zmieniać” przestaje być wystarczającą strategią bezpieczeństwa.

    IEC 62443. Most między regulacjami a praktyką

    Regulacje wyznaczają kierunek, ale same nie odpowiadają na pytanie, jak zaprojektować bezpieczny system automatyki.

    Jak przeprowadzić analizę ryzyka? W jaki sposób segmentować sieci przemysłowe? Jak zabezpieczyć komunikację pomiędzy urządzeniami? Jakie wymagania powinny spełniać komponenty?

    Odpowiedzi na te pytania dostarcza seria norm IEC 62443, stanowiąca obecnie jeden z najważniejszych punktów odniesienia dla cyberbezpieczeństwa systemów automatyki przemysłowej.

    Norma obejmuje cały cykl życia systemu i jasno definiuje role poszczególnych uczestników procesu:

    IEC 62443-2-1 – zarządzanie bezpieczeństwem po stronie operatora,

    IEC 62443-2-4 – wymagania dla integratorów i dostawców usług,

    IEC 62443-3-2 – analiza ryzyka oraz podział na strefy i kanały komunikacyjne,

    IEC 62443-3-3 – wymagania bezpieczeństwa dla systemów,

    IEC 62443-4-1 – bezpieczny proces tworzenia produktów,

    IEC 62443-4-2 – wymagania dla komponentów i urządzeń.


    To właśnie IEC 62443 przypomina o jednej fundamentalnej zasadzie: bezpieczeństwo OT nie jest cechą pojedynczego urządzenia, lecz całego systemu.

    Można posiadać bezpieczny sterownik PLC. Nie oznacza to jeszcze, że bezpieczna będzie sieć, do której został podłączony

    Kto odpowiada za bezpieczeństwo?

    W środowisku przemysłowym bezpieczeństwo jest efektem współpracy wielu podmiotów. Producent tworzy komponenty. Integrator buduje z nich funkcjonalny system. Użytkownik odpowiada za jego codzienną eksploatację. Każde z tych ogniw ma własną rolę i własne obowiązki.

    Producent

    Po stronie producenta leżą między innymi:

    • bezpieczny proces rozwoju produktu,

    • kontrola wykorzystywanych komponentów,

    • zarządzanie podatnościami,

    • dostarczanie aktualizacji,

    • prowadzenie działań PSIRT,

    • przygotowanie SBOM,

    • dokumentacja zgodności i bezpieczeństwa.



    Integrator

    Integrator odpowiada za sposób wykorzystania poszczególnych komponentów w rzeczywistym systemie.

    Do jego zadań należy między innymi:

    • projektowanie architektury sieci,

    • segmentacja środowiska OT,

    • konfiguracja urządzeń,

    • zarządzanie dostępami,

    • wdrażanie bezpiecznego dostępu zdalnego.


    To właśnie na tym etapie dobrze zaprojektowany produkt może zostać wykorzystany w sposób zwiększający ryzyko całego systemu.

    Użytkownik końcowy

    Ostatnim elementem jest użytkownik eksploatujący instalację.

    To on odpowiada za:

    • risk management,

    • update policies,

    • access control,

    • monitoring the OT environment,

    • incident response.


    Nawet najlepiej zaprojektowane rozwiązanie wymaga bowiem regularnego utrzymania i nadzoru.

    Jak na nowe wymagania odpowiada WAGO?

    Dla producentów automatyki przemysłowej nowe regulacje oznaczają konieczność dostosowania nie tylko produktów, ale również procesów związanych z ich rozwojem i utrzymaniem. WAGO rozwija działania w kilku kluczowych obszarach.

    Secure Development Lifecycle

    Proces tworzenia produktów realizowany jest zgodnie z wymaganiami normy IEC 62443-4-1. Oznacza to uwzględnianie kwestii bezpieczeństwa już na etapie projektowania, rozwoju oraz testowania rozwiązań.

    PSIRT i zarządzanie podatnościami

    Za monitorowanie oraz obsługę podatności odpowiada dedykowany zespół Product Security Incident Response Team. Jego zadaniem jest analiza zgłoszeń, ocena ryzyka oraz koordynowanie działań naprawczych związanych z bezpieczeństwem produktów.

    Szczególną rolę odgrywa również monitorowanie bibliotek i komponentów wykorzystywanych w oprogramowaniu. Jedna podatność w zewnętrznym module może bowiem wpływać na bezpieczeństwo wielu urządzeń jednocześnie.

    p_0751-9412-0000-0001_000_peu1_xx

    Przygotowanie do CRA i certyfikacja IEC 62443

    Portfolio rozwiązań cyfrowych WAGO jest sukcesywnie dostosowywane do wymagań Cyber Resilience Act. Równolegle firma rozwija ofertę urządzeń certyfikowanych zgodnie z IEC 62443-4-2 na poziomie Security Level 2.

    Pierwszym takim rozwiązaniem jest sterownik CC100 Secure, a kolejne certyfikowane produkty mają stopniowo poszerzać portfolio oraz ułatwiać integratorom i użytkownikom ocenę bezpieczeństwa infrastruktury OT.

    Cyberbezpieczeństwo nie jest już dodatkiem

    Przemysł przez lata funkcjonował w przekonaniu, że wystarczy odseparować sieć produkcyjną od świata zewnętrznego. Dzisiejsze środowiska OT są jednak znacznie bardziej złożone.

    Sterowniki posiadają własne cykle aktualizacji. Switche oferują rozbudowane funkcje sieciowe. Komputery inżynierskie pracują pod kontrolą systemów operacyjnych, a połączenia zdalne wymagają właściwego zarządzania tożsamością i uprawnieniami.

    Wszystkie te elementy muszą współpracować, często bez możliwości zatrzymania produkcji.

    To właśnie dlatego CRA i NIS2 można postrzegać jako początek nowego etapu rozwoju automatyki przemysłowej. Od producenta, przez integratora, aż po użytkownika końcowego. Jeżeli jedno z tych ogniw zawiedzie, bezpieczeństwo całego systemu zostanie osłabione.

    "Cyberbezpieczeństwo przestaje być pojedynczym projektem realizowanym przed uruchomieniem instalacji. Staje się procesem obejmującym cały cykl życia systemu."

    I to jest prawdopodobnie najważniejsza zmiana, jaką nowe regulacje wnoszą do świata automatyki przemysłowej: system OT nie może być dziś uznany za poprawnie zaprojektowany, jeśli nie został zaprojektowany z myślą o cyberbezpieczeństwie.

    Krzysztof Nosal

    Krzysztof Nosal

    Starszy Specjalista ds. Automatyki, WAGO Polska