Renowacja budynków sposobem na zwiększenie efektywności w sektorze budowlanym

Ochrona klimatu to jeden z deklarowanych celów Unii Europejskiej. Do 2050 roku emisja gazów cieplarnianych ma zostać ograniczona do minimum. Branża budowlana odegra w tym ważną rolę, ponieważ 40 procent całkowitego zużycia energii i około 36 procent wszystkich emisji CO₂ przypada właśnie na sam sektor budowlany. Istnieje tu ogromny potencjał oszczędności energii. Potencjalne oszczędności tkwią przede wszystkim w renowacji istniejących budynków.

Najważniejsze fakty w skrócie:

• Sektor budowlany jest głównym konsumentem energii - aby osiągnąć większą ogólną efektywność energetyczną, należy poddać renowacji większość istniejących budynków.

• Dobrze zaprojektowana automatyka budynkowa wspiera oszczędzanie.- pozwala w efektywny sposób monitorować i regulować procesy zachodzące w budynkach. Połączenie poszczególnych systemów budynkowych w sieć tworzy dodatkową wartość.

• Efektywna modernizacja - sterownik, czujniki i elementy wykonawcze wymagane do zoptymalizowanej energetycznie pracy budynku można instalować również w istniejących już budynkach.

• Gotowość budynków do obsługi inteligentnych sieci - automatyka budynkowa pozwala spełnić wymagania uwarunkowane politycznie oraz gospodarczo.

Szacuje się, że w Niemczech jest obecnie 2,7 mln budynków niemieszkalnych (dena Report 2019). Stanowią one w sumie 13 procent wszystkich istniejących budynków w Niemczech. Jednocześnie budynki niemieszkalne odpowiadają za ponad jedną trzecią całkowitego zużycia energii przez obiekty budowlane. Aby to ograniczyć, oprócz nowych energooszczędnych budynków, potrzebne są również energooszczędne remonty. i to takie, które nie ograniczają się tylko do lepszej izolacji termicznej czy bardziej innowacyjnej technologii grzewczej, ale skupiają się również na doposażeniu w automatykę budynkową, pozwalającą na zwiększenie efektywność energetycznej istniejących budynków.

Znaczne oszczędności energii można uzyskać dzięki przemyślanej automatyce budynkowej. Jej zadanie polega na monitorowaniu i regulowaniu procesów technicznych budynku oraz łączeniu w sieć urządzeń i systemów budynkowych. Poszczególne systemy komunikują się ze sobą lub z systemem zarządzania wyższego rzędu. Ogrzewanie, wentylacja i klimatyzacja, oświetlenie i sterowanie żaluzjami współgrają ze sobą i wykorzystują synergię dla zoptymalizowanego energetycznie funkcjonowania. W ten sposób energia pierwotna jest wykorzystywana zgodnie z zapotrzebowaniem tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne. Na przykład, warunki klimatyczne w pomieszczeniach mogą być automatycznie regulowane w zależności od zajętości pomieszczeń, zapewniając użytkownikom komfortowe środowisko pracy. W przypadku gdy pomieszczenie nie jest używane, systemy samoczynnie dokonują regulacji, aby uniknąć niepotrzebnego zużycia energii. Wymagane w tym celu sterowniki, czujniki i elementy wykonawcze można zazwyczaj zainstalować bez większych trudności.

W całej Europie wskaźnik renowacji wynosi zaledwie 11 procent, a tylko w nielicznych przypadkach kładzie się nacisk na zapewnienie wydajnej i zrównoważonej eksploatacji budynków. Renowacje, które rzeczywiście prowadzą do poprawy efektywności energetycznej, stanowią jedynie około 1 procent. Jeszcze mniej, bo zaledwie 0,2 procent, wynosi odsetek tzw. gruntownych renowacji budynków, które przynoszą oszczędność energii na poziomie 60 procent. Dlaczego więc podczas remontu więcej budynków nie jest doposażanych w odpowiednią automatykę? Oprócz braku informacji inna przyczyna to nadal nieopłacalność energooszczędnych technologii dla właścicieli budynków w porównaniu z konwencjonalnymi rozwiązaniami. Dostęp do finansowania jest zazwyczaj otwarty, ale często po prostu brakuje klarownych informacji, co jest dotowane i w jaki sposób oraz jakie wymagania należy przy tym spełnić. Ponadto wielu właścicieli budynków nie posiada wystarczających danych o stanie energetycznym swoich budynków i możliwościach, jakie daje dzisiejsza technologia. Dlatego też pilnie potrzebne jest podjęcie odpowiednich działań. Jeśli UE ma osiągnąć swój cel, jakim jest neutralny klimatycznie sektor budowlany do 2050 r., wskaźnik renowacji musi się co najmniej podwoić w ciągu najbliższych 9 lat.

Politycy zrozumieli, że remonty i automatyka budynkowa wnoszą istotny wkład w oszczędność energii w budynkach. Ustanowili więc odpowiednie wymagania, takie jak europejska dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD), którą członkowie UE zobowiązali się włączyć do swojego ustawodawstwa krajowego. Podczas gdy dyrektywa ta do 2018 roku skupiała się jeszcze na przegrodach zewnętrznych budynku, to w jej nowelizacji w 2022 uwzględniono już potencjał oszczędności, jakie daje automatyka budynkowa.

Dyrektywa koncentruje się między innymi na cyfryzacji sektora budowlanego wraz z połączeniem w sieć wszystkich systemów technicznych, w tym inteligentnych czujników i elementów wykonawczych. Wynika to z faktu, że rozbudowana sieć oraz rejestrowanie i monitorowanie informacji to podstawowe wymagania dla zrównoważonego, inteligentnego budynku.

Celem dyrektywy EPBD jest nie tylko dostosowanie istniejących budynków do aktualnego stanu techniki i wykorzystanie związanego z tym potencjału oszczędności energii, ale także zapewnienie gotowości techniki budynkowej do wymogów i systemów przyszłości. Wskaźnik gotowości budynków do obsługi inteligentnych sieci (SRI), o którym mowa w znowelizowanej dyrektywie, zapewnia orientację w zakresie pomiaru kompatybilności budynku z inteligentnymi systemami. Wskaźnik SRI „obejmuje cechy wzrostu oszczędności energii, analizy porównawczej i elastyczności, a także wzmocnione funkcje i możliwości związane z większą liczbą wzajemnie połączonych i inteligentnych urządzeń“ (EPBD, załącznik IA). Wskaźnik ma stanowić wskazówkę, w jakim stopniu budynki i ich istniejąca infrastruktura techniczna spełniają obecne i przyszłe wymagania. Informuje on również o tym, gdzie – zgodnie z obecnym stanem wiedzy – istnieje jeszcze potrzeba optymalizacji. Nie wyjaśniono jeszcze jednak w pełni, jak wskaźnik ten będzie w przyszłości wykorzystywany do oceny budynków, na przykład w odniesieniu do certyfikacji energetycznej.